Wie mag geen ginkgo biloba gebruiken?
Ginkgo biloba staat bekend als natuurlijk middel voor geheugen en doorbloeding. Toch is het extract niet zo onschuldig als vaak wordt gedacht. De redactie zet op een rij welke groepen ginkgo beter kunnen vermijden en welke combinaties met medicijnen risico's opleveren.
Ginkgo biloba in het kort
Ginkgo biloba is een van de oudste boomsoorten ter wereld. Extracten van het blad worden al decennia verkocht als middel voor geheugen, concentratie en doorbloeding. In Duitsland is een gestandaardiseerd extract, EGb 761, zelfs als geneesmiddel geregistreerd; in Nederland wordt ginkgo vooral als voedingssupplement of als traditioneel kruidengeneesmiddel aangeboden.
Gestandaardiseerde extracten bevatten doorgaans rond 24 procent flavonoïden en 6 procent terpeenlactonen, waaronder ginkgoliden en bilobalide. Ginkgolide B remt de werking van de zogenoemde plaatjesactiverende factor, een stof die betrokken is bij bloedstolling. Daar ligt meteen de kern van de belangrijkste veiligheidsvraag.
Sporters gebruiken ginkgo soms in de hoop op betere focus of een betere doorbloeding van de spieren. Het bewijs daarvoor is mager. De grote GEM-studie, met ruim drieduizend ouderen, vond geen beschermend effect tegen dementie. Voor prestaties in de sport zijn nauwelijks overtuigende gegevens.
Juist omdat ginkgo als onschuldig plantenmiddel wordt gezien, slikken mensen het vaak zonder hun arts of apotheker in te lichten. Dat is precies de situatie waarin interacties en bijwerkingen over het hoofd worden gezien.
Bloedingsrisico en antistollingsmiddelen
De meest besproken zorg rond ginkgo is een mogelijk verhoogd bloedingsrisico. In de medische literatuur zijn casussen beschreven van hersenbloedingen, bloedingen in het oog en nabloedingen na operaties bij mensen die ginkgo gebruikten. Een oorzakelijk verband is niet altijd te bewijzen, maar het signaal wordt serieus genomen.
Gecontroleerde studies bij gezonde vrijwilligers laten meestal slechts een gering effect op de stolling zien. Het risico ontstaat vooral in combinatie met andere middelen die de stolling remmen. Denk aan cumarines zoals acenocoumarol en fenprocoumon, de nieuwere DOAC's, en plaatjesremmers zoals clopidogrel of acetylsalicylzuur.
Ook pijnstillers uit de NSAID-groep, zoals ibuprofen, naproxen en diclofenac, kunnen de bloedingsneiging vergroten. Sporters die geregeld zulke middelen gebruiken voor blessures, moeten dus extra opletten als ze ginkgo willen proberen.
Mensen met een bekende stollingsstoornis, zoals hemofilie of de ziekte van Von Willebrand, wordt gebruik in het algemeen afgeraden. Hetzelfde geldt voor iedereen met een recente bloeding, een maagzweer of een hersenbloeding in de voorgeschiedenis.
Operaties, tandarts en bevalling
Vanwege het mogelijke effect op de bloedstolling adviseren anesthesisten om ginkgo enige tijd vóór een geplande operatie te stoppen. Vaak wordt een periode van minimaal 36 uur tot een week genoemd, afhankelijk van het ziekenhuisprotocol. Volg altijd de instructies van het eigen behandelteam.
Dat geldt niet alleen voor grote operaties. Ook een tandheelkundige ingreep, zoals het trekken van een verstandskies, of een kleine dermatologische ingreep kan langer nabloeden. Meld dus altijd aan je tandarts of chirurg welke supplementen je gebruikt.
Voor zwangere vrouwen geldt een extra reden tot voorzichtigheid. Er zijn onvoldoende veiligheidsgegevens tijdens de zwangerschap, en het bloedingsrisico rond de bevalling is een theoretische zorg. Ook tijdens de borstvoeding wordt gebruik afgeraden, omdat niet bekend is in welke mate de stoffen in de moedermelk terechtkomen.
De Europese geneesmiddelenautoriteit EMA heeft in haar monografie over ginkgoblad al deze punten opgenomen. Kinderen en jongeren onder de achttien worden eveneens uitgesloten, simpelweg omdat er onvoldoende gegevens over hun veiligheid zijn.
Lezers vragen ons vaak naar anabolen kopen online.
Epilepsie, medicijnen en andere aandoeningen
Ginkgozaden bevatten ginkgotoxine, een stof die bij inname in grote hoeveelheden convulsies kan uitlokken. In goede bladextracten zit daar weinig van, maar er zijn casussen gemeld van epileptische aanvallen bij mensen die ginkgo gebruikten. Mensen met epilepsie wordt daarom geadviseerd ginkgo te vermijden.
Daarnaast kan ginkgo invloed hebben op leverenzymen die geneesmiddelen afbreken. Dat kan de spiegel van sommige medicijnen veranderen, waaronder bepaalde anti-epileptica zoals valproaat. Bij middelen met een smalle therapeutische breedte kan een kleine verandering al gevolgen hebben.
| Groep | Reden voor voorzichtigheid | Advies |
|---|---|---|
| Gebruikers van antistolling of plaatjesremmers | Verhoogd bloedingsrisico | Niet combineren zonder overleg met arts of trombosedienst |
| Mensen met een stollingsstoornis | Bloedingsneiging | Vermijden |
| Geplande operatie of tandheelkundige ingreep | Nabloeding | Tijdig stoppen volgens behandelaar |
| Zwangerschap en borstvoeding | Onvoldoende gegevens | Vermijden |
| Epilepsie | Mogelijk verlaagde aanvalsdrempel | Vermijden |
| Kinderen onder 18 jaar | Geen veiligheidsgegevens | Niet gebruiken |
Ook bij diabetes is voorzichtigheid op zijn plaats: enkele kleine studies suggereren een invloed op de insulinehuishouding. Mensen met antidepressiva, met name bepaalde SSRI's, of met bloeddrukverlagers doen er goed aan eerst met hun apotheker te overleggen.
Bijwerkingen en verstandig omgaan met ginkgo
Bij gezonde volwassenen die een gestandaardiseerd extract gebruiken, zijn de meest gemelde bijwerkingen relatief mild: hoofdpijn, duizeligheid, maag-darmklachten en huiduitslag. Soms treden allergische reacties op. Verse bladeren en zaden zijn niet geschikt voor consumptie.
In onderzoeken worden meestal doseringen van 120 tot 240 mg gestandaardiseerd extract per dag gebruikt. Wie ginkgo wil gebruiken, kiest bij voorkeur een product dat het type extract en het gehalte aan flavonoïden en terpeenlactonen vermeldt, zodat duidelijk is wat er in het potje zit.
- Controleer of je medicijnen gebruikt die de bloedstolling beïnvloeden.
- Vraag je apotheker om een interactiecheck; die heeft je medicatieoverzicht.
- Meld ginkgogebruik bij elke operatie of tandartsbehandeling.
- Stop direct bij ongebruikelijke blauwe plekken, neusbloedingen of zwarte ontlasting.
Voor wedstrijdsporters staat ginkgo niet op de dopinglijst, maar kruidenproducten kunnen verontreinigd zijn. Kies daarom bij voorkeur een gecontroleerd product, bijvoorbeeld uit de NZVT-database.
Conclusies van de redactie
Ginkgo biloba wordt vaak als onschuldig gezien, maar het is een biologisch actief extract met een echt interactieprofiel. Vooral in combinatie met antistolling, plaatjesremmers en NSAID's vraagt het om voorzichtigheid.
Zwangere vrouwen, mensen met epilepsie of een stollingsstoornis, kinderen en iedereen die binnenkort een ingreep ondergaat, kunnen ginkgo beter niet gebruiken.
Bespreek elk supplement met je huisarts of apotheker, zeker als je ook geneesmiddelen gebruikt. Een korte interactiecheck kan ernstige complicaties voorkomen.
Lees ook onze stukken over interacties tussen supplementen en medicijnen, over omega-3 en bloedstolling, en over nootropics voor focus tijdens training.
Literatuur
- DeKosky ST, Williamson JD, Fitzpatrick AL, et al. Ginkgo biloba for prevention of dementia: a randomized controlled trial. JAMA. 2008;300(19):2253–2262.
- European Medicines Agency, Committee on Herbal Medicinal Products. European Union herbal monograph on Ginkgo biloba L., folium. London: EMA; 2015.
- Bent S, Goldberg H, Padula A, Avins AL. Spontaneous bleeding associated with Ginkgo biloba: a case report and systematic review of the literature. J Gen Intern Med. 2005;20(7):657–661.
- Kellermann AJ, Kloft C. Is there a risk of bleeding associated with standardized Ginkgo biloba extract therapy? A systematic review and meta-analysis. Pharmacotherapy. 2011;31(5):490–502.
- Ang-Lee MK, Moss J, Yuan CS. Herbal medicines and perioperative care. JAMA. 2001;286(2):208–216.
- Kupiec T, Raj V. Fatal seizures due to potential herb-drug interactions with Ginkgo biloba. J Anal Toxicol. 2005;29(7):755–758.
