Agmatine tijdens een bulkfase: heeft het zin?
Agmatine sulfaat staat op het etiket van talloze pre-workouts en wordt aangeprezen als middel voor een betere pump en meer groei. Maar wat weten we eigenlijk over deze stof, en levert ze in een bulkfase iets op? De redactie zet de theorie naast het beschikbare onderzoek.
Wat is agmatine?
Agmatine is een stof die ontstaat wanneer het aminozuur arginine een carboxylgroep verliest. Het lichaam maakt het zelf in kleine hoeveelheden, en het komt ook voor in gefermenteerde voedingsmiddelen zoals kaas, wijn, bier en sommige vissoorten. Lange tijd werd het vooral gezien als een bijproduct van bacteriën, totdat onderzoekers in de jaren negentig ontdekten dat het ook in de hersenen van zoogdieren een rol speelt.
In het zenuwstelsel gedraagt agmatine zich als een signaalstof. Het bindt aan imidazolinereceptoren en alfa-2-adrenerge receptoren, remt NMDA-receptoren en beïnvloedt de enzymen die stikstofmonoxide (NO) maken. Die veelzijdigheid heeft geleid tot interesse in mogelijke toepassingen bij pijn, stemming en neuroprotectie (Piletz et al., 2013).
In de sportsupplementenwereld dook agmatine sulfaat rond 2012 op als ingrediënt van pre-workoutproducten. De belofte: meer 'pump' tijdens de training, betere doorbloeding en daardoor meer groei. Die marketing leunt op de relatie met arginine en stikstofmonoxide.
Belangrijk om te weten: agmatine is geen bouwstof voor spiereiwit en wordt niet in eiwitten ingebouwd. Een direct anabool effect ligt daarom niet voor de hand.
De theorie achter agmatine voor spiermassa
De redenering achter agmatine in de bulkfase gaat ongeveer zo: agmatine zou de NO-productie in bloedvaten bevorderen, waardoor vaten verwijden en spieren beter doorbloed raken. Meer bloedtoevoer zou meer voedingsstoffen naar de spieren brengen en een grotere pump opleveren, wat op den duur tot meer groei zou leiden.
In de praktijk zit die keten vol aannames. Ten eerste is het effect van agmatine op stikstofmonoxide complex: in laboratoriumonderzoek remt het sommige NO-synthasen en stimuleert het andere. Ten tweede is niet aangetoond dat een tijdelijk grotere pump bij gezonde mensen leidt tot extra spiergroei bovenop goede training en voeding.
Bovendien heeft zelfs arginine, de stof waar agmatine van afstamt, bij gezonde getrainde mensen weinig overtuigend effect op prestaties laten zien. Een overzichtsartikel over NO-gerelateerde supplementen concludeerde dat arginine bij gezonde, goed getrainde mensen meestal geen meetbaar voordeel oplevert (Bescós et al., 2012).
Wie nadenkt over agmatine voor de bulkfase, koopt dus vooral een theorie, en geen bewezen effect.
Wat zegt het onderzoek bij mensen?
Het aantal studies met agmatine bij mensen is klein, en geen enkele daarvan onderzocht spiergroei of krachttoename. Het best gedocumenteerde onderzoek gaat over zenuwpijn.
| Onderwerp | Wat is onderzocht | Bevinding |
|---|---|---|
| Zenuwpijn (hernia) | Gerandomiseerde, placebogecontroleerde studie met agmatine sulfaat (Keynan et al., 2010) | Minder pijn dan placebo; goed verdragen |
| Langdurige veiligheid | Casusbeschrijving van vijf jaar gebruik in hoge dagdosis (Gilad & Gilad, 2014) | Geen ernstige bijwerkingen gemeld; slechts één persoon |
| Spiermassa en kracht | Geen gecontroleerde studies | Onbekend |
| Pump en doorbloeding bij training | Geen gecontroleerde studies bij sporters | Onbekend |
In de studie bij patiënten met lumbale radiculaire pijn werd een dagdosis van ongeveer 2,7 gram agmatine sulfaat gebruikt. Dat is beduidend meer dan de 500 mg tot 1 gram die doorgaans in pre-workoutproducten zit. Of die lagere hoeveelheden enig effect hebben, is niet onderzocht.
Dit betekent niet dat agmatine nooit iets zou kunnen doen voor sporters. Het betekent wel dat elke claim over meer spiermassa op dit moment niet is onderbouwd met data bij mensen.
Bijwerkingen en veiligheid
In de beschikbare studies werd agmatine sulfaat over het algemeen goed verdragen. De meest gemelde klachten zijn maag-darmklachten zoals misselijkheid en diarree, vooral bij hogere doses. Er is echter weinig bekend over langdurig gebruik bij grote groepen gezonde mensen.
Omdat agmatine inwerkt op alfa-2-receptoren en imidazolinereceptoren, kan het theoretisch de bloeddruk verlagen. Wees voorzichtig bij combinatie met bloeddrukverlagers en bij een lage bloeddruk.
- Gebruik bij zwangerschap en borstvoeding wordt afgeraden; er zijn geen veiligheidsgegevens.
- Bij antidepressiva, middelen tegen zenuwpijn of psychiatrische medicatie: overleg met een arts, gezien de werking op het zenuwstelsel.
- Agmatine wordt in veel multi-ingrediënt pre-workouts gecombineerd met cafeïne en andere stimulantia; bijwerkingen komen dan vaker door die andere ingrediënten.
Agmatine staat niet op de WADA-lijst van verboden middelen. Voor wedstrijdsporters blijft het risico van verontreinigde pre-workoutproducten wel een punt van aandacht; kies bij voorkeur supplementen die onafhankelijk op doping zijn getest.
Waar je in een bulkfase beter op kunt focussen
Spiermassa opbouwen draait om een paar basisprincipes die veel beter zijn onderbouwd dan welk pre-workoutingrediënt ook. Progressieve overbelasting in de training is de belangrijkste prikkel. Zonder voldoende trainingsvolume en -intensiteit levert geen enkel supplement iets op.
Daarnaast is een licht energieoverschot nodig, met voldoende eiwit verspreid over de dag. Voor de meeste krachtsporters is ongeveer 1,6 gram eiwit per kilogram lichaamsgewicht per dag een redelijk uitgangspunt; meer is zelden nodig.
Wie toch een supplement wil gebruiken, kan beter kijken naar creatine monohydraat: dat is een van de best onderzochte sportsupplementen, met consistent bewijs voor meer kracht en vetvrije massa in combinatie met krachttraining. Ook cafeïne heeft een goed onderbouwd prestatie-effect.
Slaap en herstel worden vaak onderschat. Zeven tot negen uur slaap per nacht draagt meer bij aan herstel en spiergroei dan een extra capsule.
Conclusies van de redactie
Agmatine is een interessante signaalstof met mogelijke toepassingen bij zenuwpijn, maar er is geen bewijs dat het bijdraagt aan spiergroei in een bulkfase.
De gangbare doses in pre-workoutproducten zijn lager dan in de klinische studies, en de 'pump'-claims zijn bij sporters niet getest.
Het lijkt redelijk veilig bij kortdurend gebruik, maar wie medicijnen gebruikt of een lage bloeddruk heeft, overlegt beter eerst met een arts.
Lees ook onze artikelen over creatine monohydraat, over citrulline en de pump en over eiwitbehoefte tijdens een bulkfase.
Literatuur
- Piletz JE, Aricioglu F, Cheng JT, et al. Agmatine: clinical applications after 100 years in translation. Drug Discov Today. 2013;18(17–18):880–893.
- Keynan O, Mirovsky Y, Dekel S, et al. Safety and efficacy of dietary agmatine sulfate in lumbar disc-associated radiculopathy. An open-label, dose-escalating study followed by a randomized, double-blind, placebo-controlled trial. Pain Med. 2010;11(3):356–368.
- Gilad GM, Gilad VH. Long-term (5 years), high daily dosage of dietary agmatine—evidence of safety: a case report. J Med Food. 2014;17(11):1256–1259.
- Bescós R, Sureda A, Tur JA, Pons A. The effect of nitric-oxide-related supplements on human performance. Sports Med. 2012;42(2):99–117.
- Kreider RB, Kalman DS, Antonio J, et al. International Society of Sports Nutrition position stand: safety and efficacy of creatine supplementation in exercise, sport, and medicine. J Int Soc Sports Nutr. 2017;14:18.
